در درجهء چهارم مىتوانى نشانى نوع بيمارى را از اندازهء نيروى بيمار كسب كنى ؛ اگر بيمار در اثر حالت بيمارى كه بر او روى آورده نيروى جسمانيش به زودى كاهش يافته است ، بدان ! كه بيمارى سخت است . امّا اگر به سرعت بيمارى تأثيرى بر نيروى جسمانى بيمار نگذاشته و بيمار ناتوان نشده است بيمارى را نبايد سخت به شمار آورد . عمر بيمار و فصل و موسم سال نيز در اين زمينه گزارشگر هستند . اگر عمر بيمار در عنفوان گرمى ( گرم مزاجى است ) ، يا اگر بيمارى در فصل گرماى هوا رخ داده است ، مرحلهء نهائى بيمارى ، يعنى به اوج رسيدن شدّت و متوقف ماندنش زودرس است . امّا اگر بيمار در سنى است كه اكثرا سردمزاجى بر آن چيره است ، يا اينكه بيمارى در دو موسم سرد سال رخ داده است . مرحلهء نهائى بيمارى يعنى به اوج رسيدن و متوقف شدن بيمارى كندرو است و ديررس مىباشد . حالت محيط زيست را نيز بايد برحسب فصل هواى سرد و هواى گرم به حساب آورى ! اگر بيمارى در محيط زيست گرمسير رخ داده است ، مرحلهء نهايى زودرس است و اگر در محيط زيست سردسير است مرحلهء نهايى ديررس مىباشد . از نبض بيمار نيز مىتوانى معلوماتى دربارهء نوع بيمارى به دست آورى ! اگر نبض بيمار سريع و پياپى مىزند و درشت است ، دليل بر سختى و دشوارى بيمارى است و در غير اين صورت بيمارى را نبايد بيمارى سخت به شمار آورد . شايد از خود حالت بيمارى بتوانى معلوماتى را به دست بياورى ! مثلا شخصى تب لرز گرفته است ، اگر وقت لرزيدن از اثر تب به طول انجاميد ، مىدانى كه بيمارى تب لرز قصد كهنه شدن و باقى ماندن دارد . امّا اگر وقت لرزيدن كوتاه بود ، معلوم مىشود كه نوع بيمارى در راه شدّت يافتن است . و بالاخره اگر حالت تب لرز بود و لرز همراه نداشت ، اين حالت را كوتاه‌ترين حالت تب بايد به شمار بياورى ! مىتوانى از در دست داشتن وقت و هنگام نوبتهاى بيمارى مراحل پيمودن بيمارى را به دست آورى و بر شناسنامه‌اش آگاهى يا بى . اگر حالت نوبت بيمارى از نوبت عادى خود جلو افتاد و از حدّ قبلى بيشتر طول كشيد ، به اين معنى است كه در جلو افتادنش مدت نوبت - اگر از آن سو كوتاه نيايد - بيشتر شده است و بدان ! كه بيمارى رو به افزايش است ، كه بعضى از حالات بيماريها چنين پيشامدى را دارند و تا آخرين مرحله بار بعد از بار بر نوبت مىافزايند . ممكن است تب نوبهء يك روز در ميان ، يا تب هميشگى به اين حالت بينجامند . امّا اگر نوبت بعد از جلو افتادن به وقت معمولى بسنده كرد و متوقف شد ، همچنين زوايد ريختنى و مواد ناباب متوقف شدند ، بايد بدانى كه مرحلهء اوج‌گيرى و حدّ متوقف شدن بيمارى به افزايش نزديك است . و امّا اگر ديدى كه نوبت از وقت و ساعت متوقع به تأخير افتاد ، بدان ! كه بيمارى مراحل پايين آمدن را شروع كرده است . يعنى اگر اين تأخير سر رسيدن نوبت به يك ساعت زمان برسد بايد آن را مدتى دراز و مناسب و نويدبخش به حساب آورى . وقت و مدت نوبتهاى حالات بيمارى را مىتوانى از خود نوبتها كسب كنى و حساب را در